Mô hình Doanh nhân và Startup Cát Xanh giải pháp nâng cao hiệu quả các hiệp hội, hội, clb, nhóm.
TỪ HIỆP HỘI/ HỘI/ CLB/ NHÓM DOANH NHÂN ĐẾN HỆ SINH THÁI CƠ HỘI
Trong nhiều năm qua, cùng với sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, tại Việt Nam đã hình thành ngày càng nhiều hiệp hội doanh nghiệp, hội doanh nhân, câu lạc bộ doanh nhân, cộng đồng startup và các nhóm kết nối kinh doanh. Đây là một tín hiệu tích cực, bởi doanh nhân không chỉ cần vốn và kiến thức mà còn cần quan hệ, đối tác, khách hàng, người đồng hành và một môi trường để cùng phát triển.
Tuy nhiên, một cộng đồng có đông thành viên chưa chắc đã tạo ra một hệ sinh thái mạnh.
Một hội có thể có hàng trăm thành viên nhưng số người thực sự hỗ trợ lẫn nhau lại không nhiều. Một câu lạc bộ có thể tổ chức nhiều sự kiện nhưng sau mỗi sự kiện, các thành viên vẫn quay về với những vấn đề cũ: thiếu khách hàng, thiếu dòng tiền, khó tuyển người, khó quản trị, khó tiếp cận vốn, khó xử lý pháp lý hoặc không biết tìm ai để cùng giải quyết một dự án cụ thể.
Vấn đề vì thế không nằm ở việc có bao nhiêu thành viên, bao nhiêu sự kiện hay bao nhiêu diễn giả nổi tiếng.
Vấn đề quan trọng hơn là: mỗi thành viên nhận được giá trị gì từ cộng đồng và cộng đồng tạo ra được bao nhiêu cơ hội thực tế cho các thành viên?
Đây cũng là câu hỏi đặt nền móng cho mô hình “Doanh nhân và Startup Cát Xanh”, được Viện Hỗ trợ Pháp lý và Chiến lược RAMBON phối hợp cùng VTOC Group nghiên cứu và phát triển, với mục tiêu thử nghiệm một cách tiếp cận khác: không chỉ xây dựng một câu lạc bộ để gặp gỡ, mà xây dựng một hệ sinh thái cơ hội, hỗ trợ và cùng phát triển.
Khi “có cộng đồng” chưa đồng nghĩa với “có hệ sinh thái”
Một cộng đồng doanh nhân thông thường bắt đầu từ nhu cầu rất chính đáng: tập hợp những người cùng làm kinh doanh để giao lưu, học hỏi và kết nối.
Nhưng theo thời gian, hoạt động của cộng đồng có thể dần xoay quanh số lượng hội viên, các buổi gặp mặt, hội nghị, gala, giao lưu, danh thiếp, chức danh và những hoạt động mang tính hình ảnh.
Những hoạt động này không phải không có giá trị. Vấn đề xuất hiện khi hoạt động trở thành mục tiêu thay vì phương tiện tạo ra giá trị.
Một buổi networking có thể giúp hai doanh nhân biết nhau. Nhưng biết nhau chưa đồng nghĩa với tin nhau. Tin nhau chưa đồng nghĩa với hợp tác. Hợp tác cũng chưa chắc tạo ra doanh thu.
Khoảng cách từ “gặp nhau” đến “cùng tạo ra giá trị” chính là khoảng trống mà nhiều cộng đồng chưa giải quyết được một cách có hệ thống.
Một hệ sinh thái doanh nhân thực sự phải đi xa hơn việc giới thiệu thành viên với nhau. Nó cần tạo ra cơ chế để một nhu cầu được phát hiện, một người phù hợp được giới thiệu, một cuộc gặp được tổ chức, một cơ hội được theo dõi và cuối cùng có thể hình thành hợp đồng, dự án, doanh thu hoặc một quan hệ hợp tác lâu dài.
Nói cách khác, networking chỉ là điểm bắt đầu; opportunity – cơ hội – mới là thứ cần được tạo ra.
Không phải cứ có người nổi tiếng là cộng đồng sẽ mạnh
Một cách làm khá phổ biến là mời những doanh nhân nổi tiếng, chuyên gia có tên tuổi hoặc lãnh đạo các doanh nghiệp lớn tham gia để tạo sức hút.
Điều này có thể giúp cộng đồng tăng uy tín trong ngắn hạn. Tuy nhiên, tên tuổi không thể thay thế cho cơ chế tạo giá trị.
Một diễn giả nổi tiếng có thể tạo ra một buổi hội thảo đông người. Nhưng sau khi chương trình kết thúc, câu hỏi quan trọng vẫn còn đó: bao nhiêu doanh nghiệp tìm được khách hàng? Bao nhiêu startup tìm được mentor? Bao nhiêu dự án tìm được đối tác? Bao nhiêu vấn đề thực tế của doanh nghiệp được giải quyết?
Tương tự, một doanh nghiệp lớn cũng không mặc nhiên có khả năng tài trợ lâu dài cho một cộng đồng. Ngay cả những doanh nghiệp quy mô lớn cũng phải đối mặt với bài toán thị trường, dòng tiền, thuế, bảo hiểm, nhân sự, nợ và đầu tư.
Vì vậy, một cộng đồng bền vững không thể được xây dựng trên giả định rằng một vài người giàu, một vài doanh nghiệp lớn hoặc một vài nhà tài trợ sẽ liên tục cung cấp nguồn lực cho tất cả những người còn lại.
Cộng đồng phải có khả năng tự tạo ra giá trị và một phần nguồn lực từ chính hoạt động của mình.
Từ “Tôi bán” sang “Chúng ta cùng bán”
Một trong những vấn đề lớn nhất của các cộng đồng doanh nhân là mọi người đều muốn tìm khách hàng cho mình, nhưng chưa chắc đã có động lực tìm khách hàng cho người khác.
Doanh nghiệp A bán vật liệu xây dựng. Doanh nghiệp B làm xây dựng. Doanh nghiệp C kinh doanh bất động sản. Doanh nghiệp D cung cấp tài chính. Doanh nghiệp E làm pháp lý.
Nếu mỗi người chỉ quan tâm đến sản phẩm của mình, cộng đồng chỉ là nơi tập hợp những người bán hàng.
Nhưng nếu A giới thiệu khách hàng cho B, B giới thiệu dự án cho C, C cần giải pháp tài chính từ D, D kết nối pháp lý với E, còn E tiếp tục đưa một cơ hội khác trở lại cho A, thì cộng đồng bắt đầu hình thành một vòng tuần hoàn giá trị.
Đó là sự chuyển đổi từ tư duy:
“Tôi vào hội để tìm khách hàng cho tôi”
sang:
“Tôi tham gia để cùng tạo ra cơ hội cho nhau.”
Một cộng đồng doanh nhân mạnh không nhất thiết phải có những thành viên giàu nhất. Nó cần những thành viên sẵn sàng tạo giá trị cho nhau.
Khoảng cách lớn nhất không phải giữa doanh nghiệp lớn và nhỏ, mà giữa người được kết nối và người bị bỏ lại
Trong nhiều cộng đồng, doanh nghiệp lớn thường dễ tạo sự chú ý hơn. Họ có thương hiệu, nguồn lực, đội ngũ và vị thế.
Trong khi đó, startup, doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh lại thường bước vào cộng đồng với rất nhiều nhu cầu nhưng ít nguồn lực.
Họ cần khách hàng.
Cần người hướng dẫn.
Cần người giới thiệu.
Cần chuyên gia pháp lý.
Cần người hỗ trợ tài chính.
Cần người giúp xây dựng hệ thống bán hàng.
Cần một đối tác cùng triển khai dự án.
Nếu cộng đồng chỉ tập trung vào những người đã thành công, những doanh nghiệp nhỏ rất dễ trở thành “người tham dự” thay vì trở thành một thành viên thực sự của hệ sinh thái.
Một mô hình tốt phải làm ngược lại: giúp những doanh nghiệp nhỏ có cơ hội lớn lên thông qua cộng đồng.
Khi một startup có khách hàng đầu tiên nhờ cộng đồng, khi một doanh nghiệp nhỏ ký được hợp đồng đầu tiên nhờ một lời giới thiệu, khi một doanh nhân đang khủng hoảng tìm được người đồng hành để tái cấu trúc, lúc đó cộng đồng mới thực sự tạo ra giá trị.
Không thu phí để được “thuộc về” – mà tạo giá trị để nuôi cộng đồng
Một câu hỏi khác thường xuất hiện là: nếu không thu phí thành viên thì lấy nguồn lực ở đâu để vận hành?
Đây chính là điểm khác biệt trong tư duy của mô hình Doanh nhân và Startup Cát Xanh.
Mô hình này không đặt mục tiêu chính là thu tiền từ việc gia nhập cộng đồng.
Thay vào đó, tư duy được đặt theo hướng:
Không thu tiền để tạo cộng đồng. Tạo giá trị để nuôi cộng đồng.
Thành viên không nhất thiết phải đóng một khoản phí lớn chỉ để có quyền được tham gia. Những chương trình chuyên môn, hội thảo hoặc hoạt động thực tế có thể được tổ chức theo nguyên tắc chi phí hợp lý; trong những trường hợp phù hợp, người tham dự có thể đóng góp tự nguyện một khoản nhỏ để hỗ trợ chi phí tổ chức.
Giá trị kinh tế của hệ sinh thái được tạo ra ở phía sau: từ kết nối thương mại, xúc tiến đầu tư, phân phối, xuất nhập khẩu, dự án, tư vấn, tái cấu trúc doanh nghiệp, đào tạo, đầu tư startup và các hoạt động hợp tác kinh doanh phù hợp.
Khi một thành viên có hợp đồng, cộng đồng có thêm một doanh nghiệp phát triển.
Khi một startup được đầu tư và thành công, hệ sinh thái có thêm một giá trị mới.
Khi một doanh nghiệp được tái cấu trúc thành công, đội ngũ lao động, khách hàng, nhà cung cấp và đối tác của doanh nghiệp đó cũng được hưởng lợi.
Nguồn lực cho cộng đồng vì vậy không nhất thiết phải bắt đầu bằng phí hội viên. Nó có thể được tạo ra từ chính giá trị kinh tế mà cộng đồng cùng tạo ra.
Một mô hình kinh tế khác cho cộng đồng doanh nhân
Từ cách tiếp cận này, Doanh nhân và Startup Cát Xanh hướng tới một chu trình tương đối đơn giản.
Cộng đồng tạo điều kiện để thành viên tham gia với rào cản tài chính thấp. Sau đó, cộng đồng tập trung phát hiện nhu cầu, kết nối khách hàng, đối tác, dự án và chuyên gia.
Các giao dịch và dự án được hình thành trên cơ sở hợp đồng phù hợp. Một phần giá trị kinh tế được tạo ra có thể tiếp tục được tái đầu tư vào hoạt động hỗ trợ cộng đồng, đào tạo, startup, kết nối và các chương trình xã hội.
Càng có nhiều thành viên thành công, cộng đồng càng có nhiều nguồn lực. Càng có nhiều nguồn lực, cộng đồng càng có khả năng hỗ trợ thêm nhiều doanh nghiệp.
Đây là một vòng tròn khác với mô hình:
Thu phí → tổ chức sự kiện → tìm tài trợ → tiếp tục thu phí.
Thay vào đó là:
Kết nối → tạo cơ hội → tạo giao dịch → tạo giá trị → tái đầu tư vào hệ sinh thái → tạo thêm cơ hội.
Tất nhiên, các hoạt động đầu tư, huy động vốn, phân phối lợi ích, cho vay, quản lý quỹ hoặc thực hiện giao dịch phải được thiết kế thông qua pháp nhân, hợp đồng và cơ chế phù hợp với quy định pháp luật. Mô hình cộng đồng không thể là lý do để bỏ qua các yêu cầu pháp lý.
Thành viên không chỉ đóng góp bằng tiền
Một điểm quan trọng khác của mô hình là thay đổi quan niệm về “đóng góp”.
Một doanh nhân có thể không có nhiều tiền nhưng có một mạng lưới khách hàng rất tốt.
Một người khác có chuyên môn pháp lý.
Một người có kinh nghiệm quản trị.
Một người có thể đào tạo sales.
Một người có nhà máy.
Một người có hệ thống logistics.
Một người có khả năng tìm kiếm nhà đầu tư.
Một startup có công nghệ nhưng thiếu thị trường.
Một doanh nghiệp có khách hàng nhưng thiếu sản phẩm.
Nếu những nguồn lực đó được kết nối đúng cách, cộng đồng sẽ tạo ra giá trị mà không cần mọi thành viên phải đóng góp bằng tiền.
Có người đóng góp bằng vốn. Có người đóng góp bằng khách hàng. Có người đóng góp bằng kiến thức. Có người đóng góp bằng thời gian, quan hệ, kinh nghiệm hoặc khả năng mở cánh cửa cho người khác.
Đó mới là tư duy hệ sinh thái.
Muốn có niềm tin, phải có tần suất tương tác
Không thể xây dựng niềm tin chỉ bằng một vài cuộc gặp mỗi năm.
Niềm tin hình thành qua những lần tương tác lặp lại: cùng giải quyết một vấn đề, cùng thực hiện một dự án, cùng giới thiệu khách hàng, cùng giữ lời hứa và cùng chịu trách nhiệm với những cam kết của mình.
Vì vậy, một cộng đồng thực chất cần nhiều hoạt động nhỏ và thường xuyên hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào những sự kiện lớn.
Có thể là những buổi Café CEO, mentoring, coaching, phân tích tình huống doanh nghiệp, giới thiệu khách hàng, kết nối dự án, tư vấn pháp lý, hỗ trợ quản trị, thảo luận về tài chính, marketing, bán hàng, nhân sự hoặc đầu tư.
Mục tiêu không phải tổ chức thật nhiều chương trình.
Mục tiêu là để thành viên có lý do thực tế để quay lại và tiếp tục tương tác với nhau.
Doanh nhân và Startup Cát Xanh: từ mô hình thử nghiệm đến mô hình có thể chuyển giao
Điểm đáng chú ý của Doanh nhân và Startup Cát Xanh không chỉ nằm ở việc đây là một cộng đồng dành cho doanh nhân và startup.
Quan trọng hơn, đây là một mô hình được Viện Hỗ trợ Pháp lý và Chiến lược RAMBON phối hợp cùng VTOC Group nghiên cứu và phát triển, trên cơ sở quan sát những vấn đề thực tế mà doanh nghiệp, startup và các cộng đồng doanh nhân thường gặp phải.
Mô hình hướng tới việc kết hợp ba yếu tố thường bị tách rời: cộng đồng – cơ hội kinh doanh – năng lực hỗ trợ chuyên môn.
Ở đó, cộng đồng tạo ra mạng lưới; mạng lưới tạo ra cơ hội; cơ hội dẫn đến dự án và giao dịch; còn các năng lực về chiến lược, quản trị, pháp lý, tài chính, đầu tư, marketing, bán hàng và tái cấu trúc giúp doanh nghiệp có khả năng biến cơ hội thành kết quả.
Đây cũng là lý do mô hình không được thiết kế như một “câu lạc bộ đóng kín”.
Doanh nhân và Startup Cát Xanh có định hướng sẵn sàng tư vấn, chuyển giao và đồng hành triển khai mô hình cho các hiệp hội, hội doanh nghiệp, câu lạc bộ, nhóm doanh nhân, cộng đồng startup và các tổ chức có nhu cầu xây dựng lại hoặc nâng cấp hệ sinh thái thành viên của mình.
Chuyển giao không chỉ là chuyển một bộ quy chế
Một mô hình cộng đồng không thể chuyển giao đơn giản bằng một bộ tài liệu.
Nếu chỉ đưa cho một hội một bộ điều lệ, một kế hoạch hoạt động và một danh sách chương trình, sau vài tháng rất dễ quay lại cách làm cũ.
Chuyển giao một mô hình đúng nghĩa phải bao gồm cả tư duy, cấu trúc vận hành, cơ chế tạo giá trị, công cụ kết nối và phương pháp triển khai.
Từ cách xác định chân dung thành viên, tiêu chuẩn thành viên, cơ chế giới thiệu cơ hội, quản lý pipeline, kết nối khách hàng, mentoring, xử lý nhu cầu doanh nghiệp đến cơ chế đo lường kết quả đều cần được thiết kế phù hợp với từng cộng đồng.
Không có một công thức duy nhất áp dụng cho tất cả.
Một hiệp hội ngành nghề khác với một câu lạc bộ CEO. Một cộng đồng startup khác với một nhóm doanh nghiệp địa phương. Một hội doanh nhân lâu năm cũng khác với một cộng đồng doanh nhân trẻ.
Vì vậy, điều có thể chuyển giao không phải là một “kịch bản cứng”, mà là một hệ phương pháp có thể thích ứng.
Thước đo cuối cùng không phải là bao nhiêu người đến sự kiện
Một cộng đồng có thể tự hào vì có hàng nghìn thành viên.
Nhưng những con số đáng quan tâm hơn phải là: có bao nhiêu cơ hội được giới thiệu, bao nhiêu kết nối được thực hiện, bao nhiêu vấn đề được giải quyết, bao nhiêu hợp đồng được hình thành, bao nhiêu startup được hỗ trợ, bao nhiêu doanh nghiệp được cải thiện và bao nhiêu thành viên thực sự tạo ra giá trị cho thành viên khác.
Khi đó, cộng đồng không còn được đo bằng “quy mô hội viên” mà bằng năng lực tạo ra giá trị của mạng lưới.
Đây là sự khác biệt căn bản giữa một câu lạc bộ và một hệ sinh thái.
Từ “hội của những người thành công” đến “cộng đồng giúp nhau thành công”
Có lẽ một trong những thay đổi quan trọng nhất mà mô hình Doanh nhân và Startup Cát Xanh muốn đặt ra là thay đổi cách nhìn về cộng đồng doanh nhân.
Không nhất thiết phải xây dựng một hội chỉ dành cho những người đã thành công.
Hãy xây dựng một cộng đồng mà người đang thành công có thể chia sẻ nguồn lực, người đang gặp khó khăn có thể tìm được người đồng hành, startup có thể tìm được cơ hội, doanh nghiệp nhỏ có thể tìm được khách hàng, doanh nghiệp lớn có thể tìm được đối tác và tất cả đều có thể tạo thêm giá trị cho nhau.
Bởi một doanh nhân thành công không chỉ được đo bằng việc anh ta kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn có thể được đo bằng số cơ hội anh ta tạo ra cho người khác.
Một cộng đồng mạnh cũng vậy.
Không phải cộng đồng có nhiều người thành công nhất là cộng đồng mạnh nhất. Có thể cộng đồng mạnh nhất là cộng đồng có khả năng giúp nhiều người trở nên thành công hơn.
Đó là tinh thần mà mô hình Doanh nhân và Startup Cát Xanh, do Viện Hỗ trợ Pháp lý và Chiến lược RAMBON cùng VTOC Group nghiên cứu và phát triển, đang hướng tới.
Không chỉ xây dựng một nơi để doanh nhân gặp nhau.
Không chỉ xây dựng một câu lạc bộ để tổ chức sự kiện.
Mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái trong đó mỗi thành viên vừa là người nhận giá trị, vừa là người tạo ra giá trị; nơi cơ hội được kết nối, doanh nghiệp được hỗ trợ, startup được đồng hành và thành công của một thành viên có thể trở thành nguồn lực cho thành viên khác.
Và nếu một mô hình như vậy có thể được chứng minh bằng thực tiễn, thì giá trị lớn nhất của Doanh nhân và Startup Cát Xanh không chỉ nằm ở chính cộng đồng này.
Giá trị lớn hơn là khả năng chuyển giao mô hình đó cho các hiệp hội, hội, câu lạc bộ và nhóm doanh nhân khác – để cùng xây dựng một thế hệ cộng đồng doanh nghiệp không chỉ “có nhiều người tham gia”, mà thực sự “tạo ra nhiều giá trị cho nhau”.
Nếu bạn có nhu cầu và muốn có giải pháp trên cho Hiệp hội/hội/clb/nhóm/giới/cộng đồng của mình. Hãy liên hệ 0902333009, info@vtoc.net
